روزی سرجیو لئونه، روزگاری وسترن اسپاگتی

روزنه هنر – امید غیاثوند
در میانه دهه ای که غروب وسترن های هالیوودی فرارسیده بود، سرجیو لئونه با ساخت های فیلم های معروف «وسترن اسپاگتی»، حیاتی نو برای این ژانر محبوب رقم زد.
لئونه چهارم ژانویه ۱۹۲۹ در رم و از پدر و مادری سینماگر متولد شد و حضور در سینما را با دستیاری کارگردان بزرگ از جمله ویتوریو دسیکا، فرد زینه مان  ویلیام وایلر آغاز کرد.
سال ۱۹۵۹ تجربه کارگردانی را با «آخرین روزهای پمپئی» و پس از اینکه «ماریو بنارد» کارگردان فیلم به علت بیماری از پروژه کنار رفت، برعهده گرفت و سال ۱۹۶۱ «غول رودس» را به عنوان نخستین فیلم مستقل خود ساخت.
لئونه سال ۱۹۶۴ با برداشتی از این فیلم «یوجیمبو»(۱۹۶۱) اکیرا کوراساوا، وسترن «به خاطر یک مشت دلار» را با بازی بازیگری گمنام به نام «کلینت ایستوود» ساخت.
فیلم با استقبال گسترده روبرو شد و لئونه دو قسمت دیگر «به خاطر چند دلار بیشتر»(۱۹۶۵) و «خوب، بد، زشت»(۱۹۶۶) را ساخت که به «سه گانه دلار» و «مرد بی نام» شهرت یافتند.
بسیاری از منتقدان «سه گانه دلار» را پسندیدند اما «خوب، بد، زشت» را برتر از دو قسمت دیگر می دانند.
لئونه با ارائه سبکی از فیلم های وسترن بویژه در روایت، شخصیت، موسیقی، فیلمبرداری و … طرحی نو در انداخت که به «وسترن اسپاگتی» معروف شد و بسیاری از فیلمسازان نیز به تبعیت از او به این سبک فیلمسازی پرداختند.
پس از موفقیت «سه گانه دلار»، لئونه، وسترن «روزی روزگاری در غرب»(۱۹۶۸) را با بازی هنری فوندا و چارلز برانسون ساخت.
فیلم تحسین شد و سال ۲۰۰۹ توسط کتابخانه کنگره ایالات متحده، در فهرست فیلم‌های دارای ثبت ملی، قرار گرفت و برخی منتقدان نیز آن را شاهکار سینمایی و یکی از بهترین فیلم‌های وسترن بر می شمارند.
درام جنایی «روزی روزگاری در آمریکا»(۱۹۸۴) آخرین فیلم لئونه روایتگر طمع، خیانت و پشیمانی گانگستری یهودی در شهر نیویورک است.
این فیلم نیز از جمله آثار مطلوب منتقدان است و از آن به عنوان شاهکاری دیگر در پرونده حرفه ای لئونه یاد می شود.
لئونه ۱۰ فیلم ساخت و نام یک نفر در کنار او در ۸ فیلم دیده می شود؛ انیو موریکونه.
بخش عمده ای از شهرت این ۸ فیلم لئونه مدیون این موسیقیدان نابغه است که روزی روزگاری در دوران مدرسه همکلاس لئونه بوده است.
سرجیو لئونه ۳۰ آوریل ۱۹۸۹ درگذشت.
کوئنیتن تاراننتیو از «خوب، بد، زشت» به عنوان محبوب ترین فیلم خود یاد می کند.