«چرا نمیتوانم سیگار را کنار بگذارم؟»؛پرسشی که به ساخت مستند رسید
هادی معصومدوست عضو شورای سیاستگذاری بیستمین جشنواره «سینماحقیقت» و کارگردان مستند «میکشد مرا»، از شکلگیری ایده این فیلم بر اساس تجربه شخصی خود در مواجهه با ترک سیگار و رابطه پیچیده فرد سیگاری با آن گفت؛ تجربهای که به سوژه یک فیلم تجربی تبدیل شد.
به گزارش روزنه هنر از ایرنا، هادی معصومدوست مستندساز، درباره پروژه جدید خود در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: این روزها مشغول ساخت مستندی با عنوان «میکشد مرا» هستم که موضوع آن پروسه ترک سیگار و تأثیرات روانشناختی آن است. این فیلم اثری کاملاً تجربی است که با حدیث نفس و نوعی خودبیانگری آمیخته شده و تلاش کردهایم فرم متفاوتی برای روایت آن انتخاب کنیم.
کارگردان مستند «چند نفر از ما» درباره شکلگیری ایده این مستند ادامه داد: یک روز خودم درگیر پروسه ترک سیگار بودم. همانطور که داشتم سیگار میکشیدم، نگاهم به سیگار برگشت و با خودم فکر کردم چرا نمیتوانم آن را کنار بگذارم. همانجا به رابطه پیچیدهای که هر فرد سیگاری با سیگار دارد فکر کردم و به نظرم رسید این درگیری، با سیگار به مثابه یک شخصیت، میتواند سوژه جذابی برای یک فیلم باشد و ایده مستند از همانجا شکل گرفت.
معصومدوست درباره روند تولید فیلم خاطرنشان کرد: ساخت مستند کمی طولانی شد و تقریباً دو سال است که درگیر تولید آن هستم. فیلم بهتدریج و مرحلهبهمرحله پیش رفت و پژوهش هم همزمان با تولید ادامه داشت. تدوین فیلم به پایان رسیده و اکنون در مراحل صداگذاری و اصلاح رنگ قرار دارد. امیدوارم اولین نمایش «میکشد مرا» در جشنواره «سینماحقیقت» باشد.
این عضو شورای سیاستگذاری «سینماحقیقت» ۲۰، درباره این تجربه افزود: «سینماحقیقت» مهمترین جشنواره سینمای مستند ایران است؛ با همه کموکاستیها و نقدهایی که همه ما به آن داریم و حتی مدیران جشنواره هم نسبت به بخشی از این مسائل آگاه هستند. در این دوره جلسهای برگزار شد و نظراتمان را مطرح کردیم و درباره مسائل مختلف گفتوگو شد.
کارگردان «خوان بیخان» اضافه کرد: برای من جالب بود که بخشی از مسائلی که همیشه درباره جشنواره مطرح میکردیم، در این جلسه هم مورد توجه قرار گرفت و متوجه شدیم فضای جشنواره برای برخی تغییرات آمادگی و تمایل دارد. البته شرایط به گونهای است که هر تغییری با بنبستهای پیچیدهای روبهرو میشود. این به معنای غیرممکن بودن تغییر نیست، اما نشان میدهد تغییر در برخی ساختارها در شرایط فعلی دشوار است.
او ادامه داد: اگر قرار است جشنواره از سال آینده به سمت استانداردهای جهانی و کیفیت بالاتری حرکت کند، باید از همین دوره برای آن ریلگذاری شود. از نظر تئوریک، نمونههای موفق جشنوارههای دنیا کاملاً مشخص هستند و میدانیم چگونه برگزار میشوند، اما مسئله اصلی نحوه اجرای این الگوهاست. باید از همین حالا زمینه تغییرات بنیادی در ساختار مرکز به عنوان تولیدکننده و جشنواره به عنوان ویترین سینمای مستند فراهم شود تا شاید طی یکی دو سال آینده بتوانیم به سطحی برسیم که از یک جشنواره ۲۰ ساله انتظار میرود.
معصومدوست درباره چگونگی مدیریت این تغییرات گفت: این مسیر به شجاعت مدیر و همدلی و کار کارشناسی از سوی مستندسازان و صنوف نیاز دارد. لازم است جلساتی برگزار شود و شرایط و ضرورت تغییرات برای اهالی مستند توضیح داده شود. هر جراحیای قطعاً خونریزی خواهد داشت، اما اگر این روند با آگاهی و اطلاعرسانی همراه باشد، میتوان امیدوار بود اتفاق خوبی از دل آن بیرون بیاید. لازمه این مسیر، وجود میل واقعی و عمیق به تغییر، بهخصوص از سوی مدیران و همراهی اهالی مستند است.
او درباره آنچه در سالهای حضورش در «سینماحقیقت» بیش از همه دوست داشته است، اظهار داشت: جشنواره برای من شبیه دانشگاه است، اما نه کلاسهای دانشگاه؛ بیشتر شبیه راهروهای آن است. بسیاری از اتفاقهای مهم دانشگاه در راهروها رخ میدهد؛ جایی که بچهها همدیگر را میبینند، با هم حرف میزنند و ارتباط برقرار میکنند.
جشنواره هم برای من چنین فضایی دارد. شاید به دلیل شرایط جشنواره فرصت تماشای تعداد زیادی فیلم فراهم نباشد، اما دیدن دوستان و همکاران و قرارگرفتن دوباره در یک فضای مشترک اهمیت زیادی دارد.
معصومدوست ادامه داد: در شرایطی که همه از هم دور افتادهایم، دیدار رو در رو دوستان و همکاران به بهانه نمایش فیلمها، اتفاق بزرگی است و حتی میتواند در روند تولید هم تأثیرگذار باشد. جشنواره فقط نمایش فیلم نیست و همین دیدارها و گفتوگوهایی که میان آدمها شکل میگیرد، بخش مهمی از اهمیت آن است.
این کارگردان مستند درباره بهترین خاطره خود از «سینماحقیقت» گفت: نمایش «خوان بیخان» به ذهنم میآید که آن دوره برایم تجربه متفاوتی بود. وقتی تماشاگران یکییکی از سالن بیرون میآمدند، در چشمها و نگاهشان احساس تغییر و تأثیر را میدیدم.این مواجهه مستقیم با مخاطب، آن هم بلافاصله بعد از نمایش، تجربه بسیار جذابی برایم بود.
او افزود: بعد از نمایش «خوان بیخان» در همان لابی جشنواره مینشستیم و ساعتها با مخاطبان و دوستان صحبت میکردیم و از هم انرژی میگرفتیم. به نظرم این اتفاق برای همه فیلمسازانی که فیلمشان در جشنواره نمایش داده میشود جذاب است.
معصومدوست در پایان گفت: در تلویزیون ممکن است فیلمی پخش شود، اما معمولاً مواجهه مستقیم و فوری با مخاطب ندارید و شاید مدتها طول بکشد تا واکنشها به دستتان برسد. در جشنواره همان لحظه واکنش مخاطب را میبینید، با او صحبت میکنید و درباره فیلم گپ میزنید و همین مواجهه مستقیم و فوری، یکی از جذابترین بخشهای «سینماحقیقت» برای من است.
مستند «میکشد مرا» به کارگردانی هادی معصومدوست، تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است.
